Në vitin 1955 Mustafa Kruja, shkruante në emigrim "Nji studim analitik - Ç'na mëson Frangu i Bardhë me Fjalorin e vet... Kënduesi s'ka për të gjetun vetëm nji listë alfabetike të thatë të fjalëvet shqipe të Frangut të Bardhë (kund nja 2500), por diça edhe mâ tepër, qi kam shpresë se mund t'i sjellë nji dobi praktike studimit të gjuhës s'onë përgjithsisht".

Mustafa Kruja’s 'A Linguistic Study: The Language of Frang Bardhi and Modern Albanian' offers a detailed comparison of Bardhi’s 17th-century writings with contemporary Albanian. The book explores linguistic shifts, phonetic changes, and vocabulary evolution, providing invaluable insights into the development of the Albanian language and its literary history.

Nji studim analitik (Gjuha e Frang Bardhit dhe shqipja moderne)

Gjuha e Frang Bardhit dhe Shqipja Moderne Për Mustafa Krujën objekti dhe metoda e punës u diktuan drejtpërdrejt nga gjendja konkrete e gjuhës shqipe dhe nga kultura e saj shkrimore. Për shqipen kishte rëndësi jetike të rindërtohej zinxhiri i saj evolutiv, në mënyrë të tillë që të garantohej thellësia historike e gjuhës. Parë në këtë dritë, studimi analitik i Krujës paraqitet si një përpjekje e madhe dhe e vështirë për të argjinuar nga njëra anë primitivizmin e shqipes dhe nga ana tjetër shmangien e tjetërsimit të saj në kohën kur ajo po bëhej gjuhë shteti, e kësisoj po rregullarizohej. Por nëse rregullarizimi (normimi) i gjuhës nuk i ruan lidhjet organike me zhvillimin historik të krejt lëndës gjuhësore, ky normim i largon njerëzit nga trashëgimia e tyre kulturore. Ruajtja e gjuhës shqipe nga këto pasoja qe dhe njëri ndër misionet e vështira që mori përsipër Kruja.

Nji Studim Analitik

Ky botim nxjerr në dritë për herë të parë rishkrimin që autori bëri në mërgim, në Niagara, në vitet e fundit të jetës së tij, të një fragmenti të një vepre madhore e të humbur të autorit. Siç dëshmojnë burimet dokumentare, Kruja, në krye të punëve të sektorit të Leksikografisë në Institutin e Studimeve Shqiptare, para vitit 1944 e pati përfunduar Fjaluerin e tij, i cili numëronte plot 12 vëllime, nga A te Zh. Sot për sot kjo vepër rezulton e humbur, me përjashtim të këtij Fjalueri të dy germave të para, A e B, të cilin Kruja e rindërtoi me kujtesë, por nuk mbërriti ta përfundonte. Botime Çabej e nxori në dritë në dhjetor 2008, me rastin e 50-vjetorit të vdekjes së autorit. Ky Fjaluer kritik është i vetmi në llojin e vet deri tani në leksikografinë shqiptare. I hartuar mjeshtërisht prej Mustafa Merlika-Krujës, të cilin Aleksandër Xhuvani e cilësonte si leksikografin më të madh tonin.

Fjaluer Kritik I Shqipes

Sa për mkate politike qi padrejtësisht të janë ngarkue, mos u ban aspak marak. Koha e mshirme, mâ e mëshirshme se njerëzit e kalamendun të tashem, ka për të dijtë me qitë në dritë patriotizmin tande. Njerëzit, qi nuk shofin veçse deri sa t’u mrrijë maja e hundës, mâ vonë, edhe ata, kanë me e justifikue veprimin tand politik.

Kuvend Letrash Me Miqte 4

“Miqësia qi ndiej për ju nuk asht okazionale, nuk asht si pupla qi lkundet prej frymës; i ka rranjët e thella, të shëndosha dhe gjen ushqim në dashtunin e njajtë dhe në pikëpamjet e përbashkëta për nji Shqipni etnike në të cilën na, shqiptarët, të gjejmë hapësirën t’onë naturale për me mundë me jetue me dinjitet....”.

Lista e librave të autorit Mustafa Kruja

Nji studim analitik (Gjuha e Frang Bardhit dhe shqipja moderne)

Nji Studim Analitik

Fjaluer Kritik I Shqipes

Kuvend Letrash Me Miqte 4

Kuvend Letrash Me Miqte 5

Nji studim analitik (Gjuha e Frang Bardhit dhe shqipja moderne)

Nji Studim Analitik

Fjaluer Kritik I Shqipes

Kuvend Letrash Me Miqte 4

Kuvend Letrash Me Miqte 5